Dava Masrafları Hesaplama 2026: Mahkeme Harç ve Gider Rehberi
Türkiye'de mahkemede dava açmak, yalnızca avukatlık ücretini değil çeşitli harç ve gider kalemlerini de kapsamaktadır. 2026 yılında geçerli mahkeme harçları, gider avansı miktarları, bilirkişi ücretleri ve yargılama giderlerinin sorumluluğuna ilişkin HMK kuralları bu kapsamlı rehberde ele alınmaktadır.
Dava Masraflarını Oluşturan Kalemler
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 323. maddesi, yargılama giderlerini şu şekilde sıralamaktadır:
- Başvurma harcı ve nispi harçlar
- Tebligat giderleri
- Tanık giderleri
- Bilirkişi ücreti
- Keşif giderleri
- Tercüman ücreti
- Vekalet harcı
- Kanun yollarına başvurma harçları
- Avukatlık ücreti (karşı vekalet ücreti)
2026 Mahkeme Harçları
Mahkeme harçları, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve her yıl güncellenen tarife cetvellerine göre belirlenmektedir.
Maktu Başvurma Harçları (2026)
| Mahkeme Türü | Başvurma Harcı |
|---|---|
| Asliye Hukuk / Asliye Ticaret Mahkemesi | 732,40 TL |
| Sulh Hukuk Mahkemesi | 366,20 TL |
| Aile Mahkemesi | 732,40 TL |
| İş Mahkemesi | 732,40 TL |
| İdare Mahkemesi | 732,40 TL |
Bu değerler yaklaşık olup 2026 Harçlar Kanunu Tarifesi Genel Tebliği ile kesin rakamlar yayımlanmaktadır.
Nispi Harç Oranı
Belirsiz değeri olan veya para alacağına yönelik davalarda dava değeri üzerinden nispi harç alınır. 2026 yılı için geçerli nispi harç oranı binde 68,31'dir (başvurma + peşin harç toplamı olarak).
| Harç Türü | Oran |
|---|---|
| Başvurma harcı (maktu, dava değerinden bağımsız) | 732,40 TL |
| Peşin nispi harç (dava açılırken ödenir) | Binde 34,10 |
| Karar ve ilam harcı (davayı kazanan ödediğinde mahsup edilir) | Binde 68,31 (toplamda) |
Örnek: 500.000 TL Değerinde Dava İçin Harç Hesabı
| Kalem | Hesaplama | Tutar |
|---|---|---|
| Başvurma harcı (maktu) | Sabit | 732,40 TL |
| Peşin nispi harç | 500.000 × 0,03410 | 17.050 TL |
| Dava açılışında toplam harç | 17.782,40 TL | |
| Karar harcı (dava bitiminde) | 500.000 × 0,06831 – peşin ödenen | ~16.373 TL |
Gider Avansı Nedir?
Gider avansı, davanın açılmasıyla birlikte davacıdan alınan ve tebligat, bilirkişi, keşif gibi yargılama giderlerinin karşılanmasında kullanılan peşin paradır. HMK Madde 120 uyarınca dava açılırken gider avansı yatırılması zorunludur.
2026 Gider Avansı Miktarları
| Dava Türü | Tahmini Gider Avansı |
|---|---|
| Basit yargılama usulü (iş davası, kira) | 3.500 – 6.000 TL |
| Yazılı yargılama usulü (asliye hukuk) | 6.000 – 12.000 TL |
| Ticaret mahkemesi davaları | 8.000 – 15.000 TL |
| Aile mahkemesi (boşanma) | 4.000 – 8.000 TL |
Gider avansının yetersiz kalması halinde mahkeme eksikliğin tamamlanması için ek süre verir. Bu süre içinde avans tamamlanmazsa dava usulden reddedilebilir.
Bilirkişi Ücreti 2026
Bilirkişi ücreti, Bilirkişi Ücret Tarifesi'ne göre belirlenmektedir. 2026 yılı için temel bilirkişi asgari ücreti yaklaşık 2.200 TL'dir. Ancak gerçekte ödenen bilirkişi ücreti davanın karmaşıklığına, inceleme süresine ve bilirkişi sayısına göre önemli ölçüde değişebilir.
| Bilirkişi İncelemesi Türü | Tahmini Ücret Aralığı |
|---|---|
| Basit muhasebe/hesap incelemesi | 2.200 – 5.000 TL |
| Aktüerya hesabı (trafik tazminatı) | 5.000 – 15.000 TL |
| İnşaat/imar bilirkişisi | 8.000 – 25.000 TL |
| Tıbbi bilirkişi (adli tıp kurumu) | 3.500 – 10.000 TL |
| Marka/patent bilirkişisi | 10.000 – 30.000 TL |
Tebligat Giderleri
Her tebligat için posta veya diğer tebligat masrafları davacı tarafından ödenir. 2026 yılı itibarıyla PTT tebligatı yaklaşık 90-150 TL arasında değişmektedir. Dava boyunca yapılacak tebligat sayısına göre bu gider toplamda 1.000-5.000 TL'ye ulaşabilir.
Dava Türüne Göre Örnek Toplam Maliyet
| Dava Türü | Dava Değeri | Tahmini Toplam Maliyet |
|---|---|---|
| Kira alacağı davası | 100.000 TL | 10.000 – 18.000 TL |
| İşçilik alacakları davası | 300.000 TL | 25.000 – 40.000 TL |
| Boşanma davası (çekişmeli) | Maktu | 15.000 – 30.000 TL |
| Trafik kazası tazminat davası | 500.000 TL | 45.000 – 70.000 TL |
| Ticari dava (asliye ticaret) | 1.000.000 TL | 80.000 – 130.000 TL |
Haksız Çıkan Taraf Kuralı (HMK 323-332)
HMK Madde 326 uyarınca yargılama giderleri, kural olarak davayı kaybeden tarafa yüklenir. Bu kural şu sonuçları doğurur:
- Davayı kaybeden taraf, karşı tarafın mahkeme harçlarını, bilirkişi ücretlerini ve avukatlık ücretini öder.
- Davanın kısmen kabulü halinde masraflar oransal olarak paylaştırılır.
- Karşılıklı davada her iki taraf da kısmen haklı çıkabilir; giderler buna göre bölünür.
Harç Yatırılmazsa Ne Olur?
Dava açılırken gerekli harç ve gider avansı yatırılmazsa mahkeme eksikliğin giderilmesi için 2 haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde ödeme yapılmazsa dava açılmamış sayılır (HMK Madde 120). Harç mahkeme kasasına ya da UYAP sistemi üzerinden banka kanalıyla yatırılabilir.
Adli Yardım (Adli Müzaheret)
Mali durumu yetersiz olan kişiler, HMK Madde 334 uyarınca adli yardım talebinde bulunabilir. Adli yardım kapsamında şu kolaylıklar sağlanır:
- Yargılama harçlarından muafiyet
- Gider avansından muafiyet
- Avukat atanması (baro tarafından)
- Teminat yükümlülüğünden muafiyet
Adli yardım başvurusu, davanın açıldığı veya açılacağı mahkemenin bulunduğu yerdeki baro bünyesindeki adli yardım bürosuna yapılır.
Kanun Yollarında Harç
İlk derece mahkemesinin kararına itiraz edilmesi halinde istinaf ve temyiz aşamalarında da harç ödenmektedir:
- İstinaf başvuru harcı: 2026 yılı için yaklaşık 1.464 TL (maktu)
- Temyiz başvuru harcı: 2026 yılı için yaklaşık 2.196 TL (maktu)
- Her iki aşamada da nispi harçlar dava değerine göre ayrıca hesaplanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Dava açmadan önce masraf ne kadar?
Dava açılışında ödenmesi gereken başlıca kalemler başvurma harcı, peşin nispi harç ve gider avansıdır. 100.000 TL değerindeki bir dava için bu kalemler toplamda yaklaşık 8.000-12.000 TL arasında değişmektedir.
Davayı kazanırsam masraflar iade edilir mi?
Evet. Davayı kazanan taraf, yatırdığı harç ve giderlerin kendisine yüklenmesini mahkemeden talep edebilir. Mahkeme bu masrafları davayı kaybeden tarafa yükler.
Bilirkişi ücretini kim öder?
Bilirkişi ücretini dava sürecinde talep eden taraf peşin olarak öder. Dava sonunda bilirkişi ücreti diğer yargılama giderleriyle birlikte kaybeden tarafa yüklenir.