İş Kazası Tazminat Hesaplama 2026: İşçi Hakları ve Hesaplama Rehberi

İş Kazası Tanımı: 5510 Sayılı Kanun

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca iş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle veya görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle ya da işveren tarafından sağlanan araçla işe gidip gelme esnasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhça özüre uğratan olaydır.

İşveren, iş kazasını kazadan itibaren 3 iş günü içinde SGK'ya e-bildirge sistemi üzerinden bildirmek zorundadır. Bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen işverene idari para cezası uygulanır.

İş Kazasında Tazminat Türleri

• Geçici İş Göremezlik Tazminatı: Kaza sonrası çalışılamayan süre için SGK tarafından ödenen günlük ödenek.
• Sürekli İş Göremezlik (Maluliyet) Tazminatı: Kalıcı sakatlık halinde işçinin kazanç kaybını karşılayan tazminat.
• Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Kaza sonucu işçi hayatını kaybederse yakınlarına ödenen tazminat.
• Manevi Tazminat: Fiziksel ve ruhsal ıstırabın karşılığı olarak talep edilebilen tazminat.

Kusur Oranlarının Tazminata Etkisi

İş kazası tazminatında en kritik unsurlardan biri kusur dağılımıdır. Kusur oranı, işveren, işçi ve varsa üçüncü kişiler arasında dağıtılır. Türk hukukunda kusursuz sorumluluk ilkesi (tehlike sorumluluğu) de uygulanmakla birlikte pratikte kusur oranı belirleyicidir.

Kusur tespiti için genellikle iş güvenliği uzmanı, makine mühendisi veya ilgili branştan bilirkişi atanır. SGK müfettişi raporu da mahkemede delil olarak kullanılır.

SGK Tazminatı ile Dava Tazminatı Farkı

SGK, ödediği geçici/sürekli iş göremezlik ödeneği ve ölüm aylığı için işverene karşı rücu davası açar. İşveren, hem SGK'ya hem de işçiye/yakınlarına ayrı ayrı tazminat ödemek durumunda kalabilir. Ancak mahkeme, SGK ödemelerini hesaplamadan mahsup eder.

Geçici İş Göremezlik: Günlük Ödenek

İş kazası geçiren sigortalıya, çalışamadığı süre için SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği ödenir:

• Yatarak tedavi: Günlük kazancın 1/2'si
• Ayakta tedavi: Günlük kazancın 2/3'ü

Günlük kazanç, son 12 aylık prime esas kazancın 365'e bölümüyle hesaplanır. Bu ödenek, istirahat raporunun devam ettiği süre boyunca ödenir.

Sürekli İş Göremezlik: Maluliyet Oranı

İş kazası sonucunda kalıcı sakatlık oluşmuşsa SGK, sürekli iş göremezlik geliri (aylığı) bağlar. Maluliyet oranı, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Yönetmeliği'ne göre belirlenir:

• Maluliyet oranı %10'un altındaysa: Toplu sermaye değeri ödenir.
• Maluliyet oranı %10 ve üzerindeyse: Aylık sürekli iş göremezlik geliri bağlanır.
• Maluliyet oranı %100 ise tam maluliyet; aylık kazancın %70'i oranında gelir bağlanır.

Dava tazminatında ise maluliyet oranı, net gelir ve bakiye aktif ömür aktüeryal formülle birleştirilerek bugünkü değer hesaplanır.

Manevi Tazminat Kriterleri — Yargıtay

Yargıtay, manevi tazminat miktarını belirlerken şu kriterleri gözetmektedir:

1. Olayın ağırlığı ve meydana geliş biçimi
2. İşverenin kusur oranı ve kusur türü (ihmal mi, ağır ihmal mi, kast mı)
3. İşçinin uğradığı bedensel ve ruhsal zarar derecesi
4. Tarafların ekonomik ve sosyal durumu
5. Olayın kamuoyundaki yansıması (ölüm, ağır yaralanma gibi durumlarda)
6. Hakkaniyet ilkesi (TBK m. 50/2)

Yargıtay, sembolik tazminata karşı çıkmakta; manevi tazminatın gerçek bir tatmin sağlaması gerektiğini vurgulamaktadır. 2026 itibarıyla iş kazası ölümlerinde manevi tazminat davalarında yakınlara ödenen tutarlar önemli miktarlara ulaşabilmektedir.

Zamanaşımı Süreleri

Pratik Hesaplama Adımları

1. İş kazası belgelerini (SGK iş kazası bildirim tutanağı, SGK müfettiş raporu, hastane kayıtları) toplayın.
2. Kusur tespiti için iş güvenliği bilirkişisi raporu alın.
3. Maluliyet oranını Adli Tıp veya yetkili sağlık kurulu raporu ile belirleyin.
4. Son 12 aylık prime esas kazancı hesaplayın.
5. İcralex aktüerya aracıyla sürekli iş göremezlik tazminatını hesaplayın.
6. SGK'nın yapacağı ödemeleri öğrenerek mahsup tutarını belirleyin.
7. Avukatınızla manevi tazminat talebini değerlendirin.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

İşveren sigorta yaptırmamışsa ne olur?

SGK, kayıt dışı çalışan işçiye de iş kazası ödemesi yapar; ancak tüm ödemeleri için işverene tam olarak rücu eder. İşçi ayrıca doğrudan işverene dava açabilir.

İş kazasında işçi de kusurlu olabilir mi?

Evet. İşçi güvenlik kurallarını çiğnemiş, kişisel koruyucu ekipman giymemiş ya da talimatları ihlal etmişse kusur payı kendisine yüklenebilir; bu da tazminattan indirime yol açar.

İş kazası geçirdim, hangi sürede dava açmalıyım?

Haksız fiil kaynaklı tazminat davasında olayı ve sorumluyu öğrendiğiniz tarihten itibaren 2 yıl; her hâlde olay tarihinden itibaren 10 yıl içinde dava açmalısınız.

İş kazasında hem SGK'dan hem işverenden tazminat alınabilir mi?

SGK ödenekleri ve dava tazminatı birbirini tamamlar; ancak mahkeme, SGK tarafından yapılan ödemeleri tazminattan mahsup eder, böylece mükerrer ödeme önlenir.

Manevi tazminat için ayrı bir dava açmak gerekir mi?

Hayır. Manevi tazminat talebi, maddi tazminat davasıyla birlikte aynı davada istenilebilir. Ayrı dava açmak da mümkündür, ancak genellikle tek davada birleştirmek pratik ve ekonomiktir.